Şarbon hastalığı ve belirtileri

Günümüzde görülme sıklığı oldukça azalan şarbon, genellikle Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi Akdeniz ülkelerinde görülmektedir. Ancak son yıllarda şarbon hastalığında bir azalma söz konusu olduğu bilinmektedir. Verilere göre ülkemizde 150 şarbon hastası olduğu belirtilmektedir.

Şarbon  hastalığı ve belirtileri

Şarbon; bakteriyel bir hastalıktır ve ot yiyen hayvanlardan insanlara temas yolu ile geçmektedir. Toprakta ve meralarda bulunabilen bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı olan şarbon zaman zaman ölümlü vakaların oluşmasına sebep olabilmektedir. Temas durumunda bulaşabileceği gibi solunum yolu ile bulaşması durumunda oldukça tehlikelidir.

Bir tür bakteri olan basil, şarbonun etkenidir. Ancak şarbon insandan insana bulaşmaz. Bu bakterinin bulunduğu hayvanlarda temasta bulunulması veya o hayvanın etinin tüketilmesi durumunda bakteri kişinin vücuduna yerleşir. Şarbonun ortaya çıkış şekli tam olarak bilinmese de laboratuar ortamında oluşturulduğu ve biyolojik silah olarak kullandıkları düşünülmektedir.

Günümüzde görülme sıklığı oldukça azalan şarbon, genellikle Asya, Afrika ve Güney Amerika gibi Akdeniz ülkelerinde görülmektedir. Ancak son yıllarda şarbon hastalığında bir azalma söz konusu olduğu bilinmektedir. Verilere göre ülkemizde 150 şarbon hastası olduğu belirtilmektedir.

Üremesi için mutlaka oksijen gereken bu bakteriler yaklaşık 37 derece ısıya ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle insan vücudu onların üremeleri için oldukça uygundur. Kimi zaman ölümle sonuçlanabilen şarbon hastalığı için aşı uygulaması yapılmaktadır. Bu aşı ile şarbon hastalığı %90 oranında önlenmektedir.

Şarbon tipleri

Akciğer Şarbonu

Akciğer şarbonu temas yolu ile bulaşmanın aksine solunum yolu ile bulaşmaktadır. Havada asılı kalan şarbon sporları solunum ile vücuda girerek akciğerlere yapışmaktadır. Vücuda giren bakteri yaklaşık 1 hafta sonra belirti vermeye başlar ve bu belirtiler soğuk algınlığı ile belirti gösterir.

Akciğer şablonunda erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir. Başlarda soğuk algınlığı ile benzerlik gösteren belirtiler sonrasında lenf bezlerinin şişmesi ve nefes darlığı gibi belirtilerle devam etmektedir. Akciğer şarbonu, tedavinin gecikmesi ile birlikte menenjite neden olabilir.

Deri Şarbonu  

Deride bulunan kesik ve yaralardan vücuda giriş yapan bakteri, şarbon bulunan hayvanların deri, kıl ve yünleri ile temasta bulunmasıyla bulaşmaktadır. Deride bulunan sıyırık ve kesikler dolayısıyla bulaşan bakteriler ciltte ağrı, sızı ve kabartı şeklinde belirti verir. Daha sonra oluşan kabartının çevresinde ödem oluşur ve derinin altında ülser meydana gelir.

Bağırsak Şarbonu

Sindirim sistemi şablonu olarak bilinen bağırsak şablonu, bakterinin bulunduğu etin tüketilmesi durumunda ortaya çıkmaktadır. Özellikle az pişmiş etlerde risk oranı oldukça yüksektir. Ancak 120 ºC üzerinde pişen etlerden geçmez.

Ölüm riski oldukça yüksek olan şarbon tiplerinden biri olan bağırsak şablonu, kanlı dışkı ve kan kusma gibi sindirim sisteminde meydana gelen kanamalara neden olur.

Şarbon belirtileri

Şarbon belirtileri bakterinin bulaşma şekline ve şarbonun çeşitine göre değişkenlik göstermektedir. Genellikle hayvancılıkla uğraşanlarda, veterinerlerde ve hayvan derilerinin kullanıldığı sanayilerde bulaşma riskinin yüksek olduğu belirtilmektedir. Ancak biyolojik silah olarak da kullanılabilen şarbon, kişiyi hiç ummadığı bir yerde ve şekilde bulabilir.

Virüsün bulaşmasından birkaç gün sonra belirti vermeye başlayan deri şarbonu ilk başta sinek ısırığına benzer kabarcıklarla kendini belli eder. Daha sonra baloncuk şeklini alan ve büyüyen kabarcık kara bir leke şeklini alır.

Bağırsak şarbonunda ise bulantı, kusma, kanlı kusma ve kanlı dışkı gibi belirtilere neden olur. Oldukça tehlikeli olan ve ölüm riski %50 oranında olan bağırsak şarbonunda erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir.

Şarbon hastalığı nasıl bulaşır

Hayvan besleyenler, kasaplar ve veterinerler risk grubunda olduğu gibi şarbon bakterisi bulunan hayvanlara doğrudan veya dolaylı temas ile bulaşması söz konusu olabilir. Bunun yanı sıra hayvanın kesilmesi sırasında doğrudan bir temas olacağından bulaşma riski oldukça yüksektir.

Şarbonun bulaşmasına neden olan bir diğer etken ise sanayilerde kullanılan hayvan derileri, yünleri ve kılları dolayısıyla bulaşma riski taşıyabilir. Ayrıca şarbon hastalığının görülme olasılığının yüksek olduğu ülkelerden hayvan veya herhangi bir hayvan ürünlerinin alınması risk oranını arttırmaktadır.

 Şarbon hastalığının bulaşmasına neden olabilen ancak çok sık görülmeyen bir diğer durum ise laboratuar çalışmalarıdır. Laboratuarlarda gerçekleştirilen çalışmalar sırasında dikkat edilmezse şarbonun bulaşması söz konusu olabilir. Ancak çok nadir görülen bir durumdur.

Şarbon hastalığına neden olan bir diğer etken ise şarbon sporlarının uzun süre havada asılı kalabilmesidir. Bu nedenle şarbon sporu bulunan havayı soluyan kişiye kolayca bulaşabilir. Şarbon hastalığının solunum yolu ile bulaşabilmesi nedeniyle laboratuar ortamında toz halinde üretilen bu bakteriler havaya salınarak biyolojik silah olarak kullanılmaktadır.

Şarbon tedavisi

Şarbon hastalığından erken teşhis ve tedavi oldukça önemlidir. Erken teşhis ve tedavi ile en çok kullanılan yöntem kristal penisilin ve diğer antibiyotiklerdir. Özellikle akciğer şarbonunda yüksek dozda antibiyotik uygulanmaktadır.

Deri şarbonunda herhangi bir cerrahi müdahale söz konusu değildir. Ancak yaralar sürekli olarak pansuman tedavisi ile kontrol altında tutulur. Kişi koruma altına alınmalı ve bir an önce tedaviye başlanmalıdır. Aksi halde geç kalınmış tedavinin iyi sonuçlar vermesi imkansız olabilir.

Şarbonun bulaşmasına neden olan hayvanlar öldürüldükten sonra kireçe gömülür ve ortam karantinaya alınır. Bölge iyice yıkanarak çevredeki hayvanlara aşı uygulaması yapılmalıdır. Aksi halde gerekli önlemler alınmaması ve bölgenin karantina altında tutulmaması şarbonun başlarına da bulaşmasına neden olabilir.

uyarı

Haberimizde yer alan yazılı ve görsel içerikler farklı kaynaklardan derlenerek oluşturulmuş, öneri ve bilgilendirme yazısıdır. Kesin teşhis ve tedavi niteliği taşımamaktadır. Herhangi bir sağlık sorunu karşısında mutlaka doktorunuza başvurunuz. 

neoldu

Güncelleme Tarihi: 03 Eylül 2018, 20:59
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

$('#detay-metin a').each(function(i, el){ $(el).attr('target', '_blank'); });